ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ದೋಷಿ ಅವರಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ‘ಪ್ರಿಟ್ಜಕರ್’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೂ ಅವರು ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
60 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ₹65ಲಕ್ಷ (1ಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್) ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು ಐಐಎಂ, ಅಹಮದಾಬಾದ್ನ ‘ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ದೋಷಿ ಜನನ
ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬, ೧೯೨೭ ರಂದು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ ಜೆಜೆ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು 1956 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಭ್ಯಾಸ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವಂತ ವಿನ್ಯಾಸದ ಶಾಲೆ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು (CEPT). 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಂಡೀಗಢ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕತಾವಾದದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸ್ವಿಸ್-ಫ್ರೆಂಚ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಲೆ ಕೊರ್ಬ್ಯೂಸಿಯರ್ ಅವರು ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.ಈ ಪುರಸ್ಕಾರದ ಸಂದರ್ಭ ನನ್ನ ಗುರು, ಲೆ ಕಾರ್ಬ್ಯುಸಿಯರ್ಗೆ ನಾನು ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ದೋಶಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಬೋಧನೆಗಳು ನನಗೆ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಸಮಗ್ರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮಕಾಲೀನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ನನ್ನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.
ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 45 ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ, ನಗರ ಯೋಜಕ, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಅವರ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಅವರ ದಣಿವರಿಯದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರ ಹಲವಾರು ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಪ್ರಿಟ್ಜ್ಕರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಜ್ಯೂರಿ 2018 ಪ್ರಿಟ್ಜ್ಕರ್ ಲಾರಿಯೇಟ್ ಆಗಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ದಾಶಿ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2005 ರಿಂದ 2007 ರ ನಡುವಿನ ಪ್ರಿಟ್ಜ್ಕರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಪ್ರೈಜ್ ಜ್ಯೂರರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ 90 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ, ಅರ್ಬನ್ ಪ್ಲಾನರ್ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕ, ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬೆಸುಗೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಜ್ಯೂರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್, ರತನ್ ಟಾಟಾದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.
ದೋಶಿಯ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು, ಸ್ವಯಂ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತಾವಾದದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು, ಹವಾಮಾನದ ಲಯದಿಂದ ದೇವಾಲಯದ ಘಂಟೆಗಳ ರಿಂಗಿಂಗ್ಗೆ, ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಅವರು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ದೇಹದ ವಿಸ್ತರಣೆಯೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ, ಭೂದೃಶ್ಯ, ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವಾಗ ಅವರ ಗಮನವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಯ್ಕೆ, ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಜಾಗಗಳು, ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸುಸಂಗತಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2018 ರ ಜ್ಯೂರಿ ಉಲ್ಲೇಖದ ಭಾಗವು ಭಾಗಶಃ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ದೋಷಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಗಂಭೀರವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ, ಎಂದಿಗೂ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ದೇಶದ ಮತ್ತು ಅದರ ಜನರಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಆಸೆ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ನಿವಾಸಗಳು. ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಅವರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇರುವ ಸಂದರ್ಭದ ಬಗ್ಗೆ ದೋಷಿಯವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪರಿಹಾರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ದೋಷಿ(90) ಅವರು ಪ್ರಿಟ್ಝ್ಕರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುಣೆ ಮೂಲದವರಾದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ದೋಷಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ದೋಷಿ ಅವರು ಗಂಭೀರವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟ, ದೃಢವಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲೇಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಅವರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಬರೇ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವಾರು ಸರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಎಂದು ಪ್ರಿಟ್ಝ್ಕರ್ ಆಯ್ಕೆದಾರರ ಮಂಡಳಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
**********************************************ಸಂಗ್ರಹ: ANAND SHIKKERI (Asst master)
ಕೃಪೆ: ಗೂಗಲ್ & ಪ್ರಜಾವಾಣಿ
***********************************************
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ